Biện pháp phòng bệnh viêm não ở gia cầm hiệu quả

Bệnh viêm não trên gia cầm (AE) là một loại bệnh truyền nhiễm thường xảy ra ở gà con, chim cút, gà lôi và gà tây. Khi nhiễm bệnh, gia cầm thường có dấu hiệu run rẩy toàn thân, đặc biệt là ở vùng đầu và cổ, do đó nó còn được gọi là dịch run. Trước khi có vaccine, căn bệnh này đã gây ra những tổn thất nghiêm trọng cho người chăn nuôi. Để có thêm thông tin về bệnh này, Thiên Quân mời bạn đọc tham khảo bài viết dưới đây.

Nguyên nhân nào gây bệnh viêm não tuỷ trên gia cầm?

Bệnh viêm não tuỷ ở gia cầm là một căn bệnh truyền nhiễm do virus Avian Encephalomyelitis (AEV) gây ra, thuộc họ Picornaviridae. Virus AEV là một virus ARN không có lớp vỏ bọc bên ngoài.

Virus này rất bền vững với nhiệt độ cao và có khả năng chịu đựng các hóa chất như chloroform, acid cũng như một số loại enzyme tiêu hóa. Để tiêu diệt loại virus này, phương pháp hiệu quả là sử dụng khí formaldehyde hoặc beta-propriolactone.

Các loài gia cầm như gà con dưới 21 ngày tuổi, gà tây, gà lôi, chim cút và chim trĩ đều rất nhạy cảm với bệnh viêm não tuỷ. Bệnh thường xảy ra chủ yếu ở những cá thể gia cầm trong khoảng thời gian từ 1 đến 3 tuần tuổi hoặc trong giai đoạn sinh sản của gia cầm.

Có nhiều cách mà virus có thể lây lan, trong đó đường tiêu hóa là đường lây chính; virus này thường được thải ra ngoài qua phân của những con vật bị nhiễm bệnh. Ngoài ra, bệnh cũng có thể lây qua đường hô hấp và từ mẹ sang con.

Khi virus xâm nhập vào cơ thể qua đường tiêu hóa, nó sẽ nhanh chóng nhân lên tại đây, đặc biệt là ở tá tràng. Sau khi đã tồn tại trong cơ thể, chúng sẽ vào máu, lan đến các cơ quan nội tạng khác nhau và cuối cùng tấn công hệ thần kinh, từ đó gây ra các triệu chứng bệnh lý điển hình của viêm não tuỷ.

Triệu chứng của bệnh viêm não tuỷ trên gia cầm

Triệu chứng của bệnh viêm não tuỷ trên gia cầm rất đa dạng và có thể diễn ra trong khoảng thời gian khác nhau. Thông thường, thời gian ủ bệnh dao động từ 5 đến 14 ngày. Tỷ lệ mắc bệnh thường nằm trong khoảng từ 40% đến 60%, trong khi tỷ lệ tử vong có thể dao động từ 25% đến 50%. Tuy nhiên, nếu đàn gia súc có sự miễn dịch từ mẹ thì tỷ lệ mắc và tử vong sẽ có xu hướng giảm đáng kể.

Trong quá trình mắc bệnh, gà thường ít hoạt động hoặc di chuyển, và có hiện tượng mất kiểm soát các cơ, khiến chân chúng khuỵu xuống ở tư thế ngồi bệt. Dần dần, chúng sẽ nằm nghiêng sang một bên, thể hiện rõ ràng trạng thái sức khỏe suy yếu.

Một trong những dấu hiệu rõ nét của bệnh này là mắt gà trở nên mờ dần, rồi chuyển sang bị đục thuỷ tinh thể và cuối cùng dẫn đến mù mắt. Đây là một trong những biểu hiện nghiêm trọng có thể ảnh hưởng lớn đến khả năng sinh tồn của gà.

Gà bị run cơ, đặc biệt ở phần đầu và cổ, điều này có thể nhìn thấy rất rõ. Đối với gà con, các triệu chứng trên khiến cho việc di chuyển trở nên khó khăn, khiến chúng không thể tự đi kiếm thức ăn, dẫn đến tình trạng kiệt sức, đói, và thậm chí là bị chết do bị dẫm đạp lên nhau trong đàn.

Nếu gà cái gặp phải bệnh này, tỷ lệ đẻ sẽ giảm khoảng 10%, mặc dù không có dấu hiệu rõ ràng của các triệu chứng liên quan đến hệ thần kinh.

Để chẩn đoán bệnh này, người ta có thể dựa vào tiền sử bệnh tật, độ tuổi của gia cầm, cùng với các triệu chứng đặc trưng và tổn thương do bệnh gây ra. Cần phân biệt viêm não tuỷ với một số bệnh khác như bệnh Newcastle, bệnh Marek, nhũn não và thiếu vitamin E. Để có kết quả chẩn đoán chính xác hơn, có thể áp dụng một số phương pháp như gây bệnh cho phôi gà và quan sát các triệu chứng, hoặc thực hiện thí nghiệm trên tế bào não của phôi gà, và kiểm tra phản ứng huyết thanh học.

Bệnh tích viêm não tuỷ trên gia cầm

Bệnh tích đại thể

Tổng thể bệnh tích khó nhận thấy rõ ràng vì chúng không có những biểu hiện đặc trưng dễ nhận biết. Một số dấu hiệu bệnh lý được ghi nhận bao gồm: sự xuất hiện của những vùng trắng lấm tấm, khu vực não có hiện tượng phù nề, dạ dày cơ thì có những đám trắng. Ngoài ra, ở những con gà trưởng thành còn có biểu hiện đục thủy tinh thể ở mắt.

Nhìn chung, bệnh tích này không thể xác định dễ dàng thông qua các triệu chứng bên ngoài vì chúng không có sự rõ ràng cần thiết. Các dấu hiệu bệnh lý có thể thấy được bao gồm những vùng sáng lấm tấm ở các mô, não bộ có tình trạng sưng phù, dạ dày của những con gà thì có các đám màu trắng xuất hiện. Đồng thời, một trong những triệu chứng khác là sự phát triển của đục thủy tinh thể ở mắt của gà trưởng thành.

Bệnh tích vi thể

Ở hệ thần kinh trung ương, các tổn thương chủ yếu bao gồm tình trạng viêm não tủy không có mủ và viêm hạch sống lưng, cho thấy sự hiện diện của viêm nhiễm. Đối với hệ thần kinh ngoại biên (trừ tiểu não), tuỷ sống cũng xuất hiện dấu hiệu thâm nhiễm, tình trạng viêm và thoái hóa, cho thấy sự tổn thương nghiêm trọng của các thành phần trong hệ thần kinh.

Sự gia tăng số lượng tế bào: có sự tăng sinh các tế bào thần kinh đệm, bên cạnh đó là các tế bào lympho ở các cơ quan nội tạng, cho thấy tình trạng viêm và đáp ứng miễn dịch đang diễn ra trong cơ thể

Phòng bệnh viêm não tuỷ trên gia cầm

Phòng ngừa bệnh tật một cách hiệu quả là rất cần thiết trong chăn nuôi gia cầm. Để thực hiện điều này, việc vệ sinh môi trường sống cho gà là rất quan trọng. Cần chú ý làm sạch chuồng trại thường xuyên và áp dụng các biện pháp an toàn sinh học. Bên cạnh đó, việc cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng và khoáng chất cần thiết cho đàn gà cũng là yếu tố then chốt để duy trì sức khỏe cho chúng.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số sản phẩm dinh dưỡng bổ sung như GLUCOSE KC, SUPPER VITAMIN, VITAMIN C 121, và VITAMIX PLUS để hỗ trợ sức khỏe của gà.

Về phương pháp tiêm vaccine, việc tiêm cho gà đẻ trứng trong độ tuổi từ 12 đến 15 tuần là một biện pháp rất hiệu quả. Lý do vì lúc này gà đã có khả năng miễn dịch và có khả năng truyền kháng thể cho con của chúng. Những kháng thể này sẽ giúp bảo vệ gà con trong khoảng 2-3 tuần sau khi chúng nở.

Tiêm vaccine lần đầu cho gà nên được thực hiện trong khoảng từ tuần thứ 10 đến 14. Sau khi tiêm, khả năng miễn dịch sẽ xuất hiện khoảng 3 tuần sau đó, tạo nên một lớp bảo vệ tốt cho đàn gà

Điều trị viêm não tuỷ trên gia cầm

Việc điều trị bệnh do virus gây ra là một thách thức lớn vì hiện tại không có loại thuốc nào có tác dụng đặc hiệu. Để bắt đầu quá trình điều trị, bước đầu tiên cần thực hiện là loại bỏ những con vật yếu, liệt hoặc không còn cơ hội hồi phục ra khỏi đàn. Sau khi thực hiện bước này, chúng ta mới có thể tiến hành các phương pháp điều trị.

Để giảm thiểu tổn thất có thể xảy ra, cần thiết phải bổ sung năng lượng, nước, điện giải và vitamin một cách kịp thời. Một số biện pháp có thể áp dụng như đặt máng ăn xuống gần sát mặt đất, chăm sóc riêng cho những con bị liệt, hoặc có thể bơm nước cho chúng một cách riêng biệt.

Ngoài ra, nên tham khảo thêm một số sản phẩm bổ sung vitamin và thuốc trợ sức như GLUCOSE 5%, ADE B.COMPLEX, và BUTASAL để tăng cường sức đề kháng cho vật nuôi.

Để phòng ngừa nhiễm trùng thứ phát, việc sử dụng các loại kháng sinh phổ rộng như Neomycin, Sulfonamide, và Amoxcillin là điều cần thiết. Những loại kháng sinh này có thể dùng riêng lẻ hoặc phối hợp với nhau để mở rộng phổ kháng khuẩn, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị.

Người chăn nuôi cũng nên tìm hiểu thêm một số kháng sinh khác như NEOLISTIN, SYNAVET, ÚM GIA CẦM, GENTAMOX, COLOAMOX, và CLAMOX để có nhiều lựa chọn trong việc điều trị.

Hy vọng rằng những thông tin trong bài viết này sẽ giúp cộng đồng chăn nuôi thực hiện việc phòng ngừa và điều trị bệnh viêm não tủy truyền nhiễm một cách hiệu quả hơn.